حذف ارز ترجیحی، درگیری استارتاپ‌ها، شفافیت یا فشار جدید؟

آیلین سیروس: استارتاپ‌ ها و شرکت‌های فناوری که سال‌ها با واردات سخت‌افزار، نرم‌افزار و سرویس‌های خارجی فعالیت می‌کردند، حالا مجبورند هزینه‌های خود را با دلار نیمایی یا بازار آزاد تأمین کنند. یک کارشناس حوزه فناوری می‌گوید:

“تفاوت نرخ دلار نیمایی با ارز ۴۲۰۰ به سرعت روی بودجه استارتاپ‌ها تاثیر گذاشته؛ بسیاری مجبورند خرید تجهیزات را به تاخیر بیندازند یا پروژه‌ها را کوچک‌تر کنند.”

برای بسیاری از شرکت‌ها، تجهیزات و سرویس‌های کلیدی از خارج وارد می‌شوند و هر درصد افزایش هزینه، توان رقابت و نوآوری را کاهش می‌دهد.

دلار نیمایی؛ شفافیت یا مانع رشد؟

با حذف ارز ترجیحی، تمام شرکت‌های فناوری باید از سامانه نیما و تالار دوم استفاده کنند. این سازوکار شفاف است، اما به گفته یکی از فعالان استارتاپی:

“حجم معاملات و پیچیدگی سامانه باعث شده تا فرآیند دریافت ارز طولانی‌تر و هزینه‌های غیرمستقیم افزایش پیدا کند. شفافیت داریم، اما سرعت رشد کاهش یافته.”

نتیجه کوتاه‌مدت این است که استارتاپ‌های کوچک و متوسط بیشترین فشار را احساس می‌کنند، در حالی که شرکت‌های بزرگ‌تر با تیم مالی قوی‌تر می‌توانند مسیر ارز نیمایی را بهتر مدیریت کنند.

فشار بر قیمت خدمات فناوری

افزایش هزینه واردات به طور مستقیم روی قیمت خدمات فناوری و نرم‌افزارها اثر گذاشته است. شرکت‌هایی که سرویس‌های ابری، نرم‌افزار خارجی یا تجهیزات IoT ارائه می‌دهند، اکنون مجبورند این افزایش را یا تحمل کنند یا به مشتری منتقل کنند.

یک تحلیلگر بازار فناوری می‌گوید:

“کاربران نهایی ممکن است در کوتاه‌مدت تفاوت قیمت را احساس کنند. حذف ارز ترجیحی به جای شفافیت، ممکن است برای مصرف‌کننده فشار بیشتری ایجاد کند.”

فرصت برای تولید داخلی؟

برخی فعالان امیدوارند فشار هزینه‌ها، انگیزه‌ای برای تولید داخلی نرم‌افزار و سخت‌افزار ایجاد کند. با حذف دلار ۴۲۰۰، واردات ارزان کاهش یافته و استارتاپ‌ها ممکن است به سمت جایگزین‌های داخلی حرکت کنند.

اما کارشناسان هشدار می‌دهند:

“تولید داخلی زمان‌بر است و نیازمند سرمایه‌گذاری و زیرساخت است. در کوتاه‌مدت، فشار ارزی بیشتر به معنای کاهش سرعت نوآوری است.”

حذف ارز ترجیحی، گرچه باعث کاهش رانت و شفافیت بازار ارز شده، اما بازار فناوری و استارتاپ‌ها را در کوتاه‌مدت با چالش‌های جدی مواجه کرده است. هزینه بالاتر واردات، پیچیدگی سامانه نیما و فشار روی قیمت خدمات، این سوال را ایجاد می‌کند که آیا این شفافیت به رشد فناوری کمک خواهد کرد یا تنها مانعی تازه برای استارتاپ‌ها شده است؟

به بیان ساده، سیاست حذف دلار ۴۲۰۰ در بخش فناوری، یک تصمیم تکنیکی با هدف شفافیت است، اما بدون حمایت هدفمند از شرکت‌های کوچک و متوسط، قیمت‌ها و توان رقابت آن‌ها تحت فشار خواهد بود.