پشت پرده جهش بورس؛ چرا سود به جیب این گروه می‌رود؟

به گزارش پایگاه خبری پیام خلیج فارس،  داده‌های حساب‌های مالی توزیعی فدرال رزرو نشان می‌دهد که ۲۰ درصد پردرآمد جامعه آمریکا حدود ۸۷ درصد کل سهام و واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری را در اختیار دارند. ارزش دارایی‌های بورسی این گروه تا پایان ژوئن به حدود ۵۵ تریلیون دلار رسیده است؛ در حالی که این رقم یک سال قبل حدود ۴۵ تریلیون دلار بود.

در مقابل، ۸۰ درصد دیگر جامعه آمریکا تنها حدود ۸ تریلیون دلار از سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری را در اختیار دارند. ارزش دارایی این گروه نیز نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما رشد آن بسیار محدودتر بوده و از حدود ۷ تریلیون دلار به ۸ تریلیون دلار رسیده است.

این اختلاف نشان می‌دهد بخش عمده افزایش ارزش بازار سهام مستقیماً به افزایش ثروت گروه کوچکی از جامعه منجر شده و سهم اکثریت خانوارها از این رشد بسیار کمتر بوده است.

چرا رشد بورس اقتصاد را به همان اندازه تقویت نمی‌کند؟

در ادبیات اقتصادی، افزایش ارزش دارایی‌ها معمولاً به ایجاد «اثر ثروت» منجر می‌شود. زمانی که افراد احساس کنند ثروتمندتر شده‌اند، تمایل بیشتری به مصرف پیدا می‌کنند و این افزایش مصرف می‌تواند رشد اقتصادی را تقویت کند. اما این سازوکار در عمل به اندازه‌ای که تصور می‌شود قدرتمند نیست. دلیل اصلی آن نیز نحوه توزیع مالکیت دارایی‌های مالی است.

از آنجا که بخش عمده افزایش قیمت سهام نصیب پردرآمدترین خانوارها می‌شود، افزایش مصرف ناشی از این رشد نیز محدود باقی می‌ماند. خانوارهای ثروتمند معمولاً بخش کوچکی از افزایش ثروت خود را صرف مصرف می‌کنند و بخش عمده آن را دوباره سرمایه‌گذاری یا پس‌انداز می‌کنند. بنابراین حتی جهش قابل توجه بازار سهام نیز الزاماً به رشد متناظر تقاضای مصرفی در اقتصاد منجر نمی‌شود.

ثروت بیشتر برای گروهی کوچک، نه برای کل اقتصاد

تمرکز مالکیت سهام در میان پردرآمدترین خانوارها باعث شده اثر مثبت بازار سرمایه بر اقتصاد کلان کمتر از آن چیزی باشد که افزایش شاخص‌های بورس نشان می‌دهد.

در واقع، اگرچه رشد قیمت سهام ثروت اسمی خانوارهای ثروتمند را افزایش می‌دهد، اما چون این گروه الگوی مصرف متفاوتی نسبت به خانوارهای متوسط و کم‌درآمد دارند، بخش بزرگی از این ثروت وارد چرخه تقاضای اقتصاد نمی‌شود.

پژوهشی که سال گذشته توسط پژوهشگران فدرال رزرو منتشر شد نیز به همین نتیجه رسیده است. این مطالعه نشان می‌دهد تمرکز منافع رشد بازار سهام در میان گروه‌های پردرآمد، یکی از دلایل اصلی ضعف رشد مصرف پس از بحران مالی بوده است. به بیان دیگر، افزایش ارزش دارایی‌ها زمانی بیشترین اثر را بر اقتصاد دارد که میان گروه‌های گسترده‌تری از جامعه توزیع شود؛ نه اینکه عمدتاً در اختیار اقلیت ثروتمند باقی بماند.

بورس؛ شاخص مهم، اما ناکافی برای سنجش اقتصاد

رشد بازار سهام معمولاً به‌عنوان نشانه‌ای از سلامت اقتصاد معرفی می‌شود و سیاستمداران نیز بارها از آن برای ارزیابی عملکرد اقتصادی استفاده کرده‌اند. با این حال، توزیع نابرابر مالکیت سهام نشان می‌دهد این شاخص محدودیت‌های مهمی دارد.

برای نمونه، بازار سهام یکی از مهم‌ترین معیارهای مورد توجه دونالد ترامپ در ارزیابی شرایط اقتصادی بوده است. او اخیراً نیز توضیح داد که بخشی از انگیزه‌اش برای تلاش در جهت پایان دادن به درگیری ایران، واکنش بازارهای مالی بوده است.

ترامپ در این باره گفت هر بار که احتمال صلح مطرح می‌شد، بازار سهام مانند یک موشک رشد می‌کرد. این اظهارات نشان می‌دهد بازارهای مالی همچنان از نگاه سیاستمداران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی اقتصاد تلقی می‌شوند.

اما داده‌های مربوط به توزیع مالکیت سهام نشان می‌دهد رشد شاخص‌های بورسی لزوماً به معنای بهبود وضعیت اقتصادی همه شهروندان نیست. هنگامی که نزدیک به ۹۰ درصد دارایی‌های بورسی در اختیار تنها یک‌پنجم پردرآمد جامعه قرار دارد، افزایش قیمت سهام بیش از هر چیز ثروت همان گروه را افزایش می‌دهد و اثر آن بر مصرف خانوارها و رشد اقتصادی محدودتر از آن چیزی است که ارقام بازار سرمایه نشان می‌دهد.

در نتیجه، رونق بورس اگرچه می‌تواند ارزش دارایی‌ها را افزایش دهد و بر احساس ثروتمندتر شدن سرمایه‌گذاران اثر بگذارد، اما به دلیل تمرکز بالای مالکیت دارایی‌های مالی، نمی‌تواند به تنهایی تصویری کامل از وضعیت اقتصاد یا رفاه اکثریت جامعه ارائه کند.