شوک ژانویه برای نقره؛ میلیاردها دلار فروش در راه است

به گزارش پایگاه خبری پیام خلیج فارس،  افزایش شتابان قیمت نقره طی یک سال گذشته، این فلز را از یک دارایی با نوسان‌های معمول به یکی از پدیده‌های پرمناقشه بازار تبدیل کرده است. نقره که پیش‌تر بیشتر به‌عنوان فلزی صنعتی- سرمایه‌ای شناخته می‌شد، اکنون در موقعیتی قرار گرفته که رفتار قیمتی آن بیش از هر زمان دیگری به جریان‌های سرمایه و عوامل تکنیکال بازار وابسته شده است. رشد بیش از دوبرابری قیمت تا محدوده 72 دلار در هر اونس، توجه گسترده سرمایه‌گذاران و فعالان بازار را جلب کرده؛ اما همین رشد سریع، زمینه‌ساز شکل‌گیری فشارهای اصلاحی بالقوه نیز شده است.

در چنین شرایطی، تخصیص مجدد سالانه شاخص کالایی بلومبرگ به‌عنوان یک متغیر کلیدی مطرح می‌شود. این شاخص یکی از مهم‌ترین شاخص‌های مرجع در بازار کالا است و حدود 109 میلیارد دلار سرمایه به‌طور مستقیم آن را دنبال می‌کنند. هر سال در ماه ژانویه، وزن دارایی‌های مختلف در این شاخص بر اساس قواعد از پیش تعریف‌شده تنظیم می‌شود. این فرآیند اگرچه ماهیتی فنی دارد، اما به دلیل حجم بالای سرمایه‌های درگیر، می‌تواند آثار واقعی و ملموسی بر قیمت‌ها بر جای بگذارد.

رشد شدید قیمت نقره در سال گذشته باعث شده سهم این فلز در ترکیب شاخص افزایش یابد. همین افزایش وزن، اکنون به یک الزام فروش تبدیل شده است. برآوردها نشان می‌دهد که برای بازگشت نقره به وزن هدف سال جدید، حدود 3.8 میلیارد دلار قرارداد آتی نقره باید فروخته شود. این رقم در نگاه نخست شاید صرفاً یک عدد بزرگ به نظر برسد اما اهمیت واقعی آن زمانی آشکار می‌شود که نسبت آن با اندازه و عمق بازار نقره سنجیده شود.

نکته کلیدی اینجاست که بازار نقره، در مقایسه با طلا، از عمق و نقدشوندگی کمتری برخوردار است. فروش مورد انتظار قراردادهای آتی نقره معادل حدود 9 درصد از کل موقعیت‌های باز بازار برآورد می‌شود. این نسبت برای طلا، با وجود رقم بزرگ‌تر فروش دلاری، تنها حدود 3 درصد است. همین تفاوت نشان می‌دهد که بازار نقره نسبت به شوک‌های ناشی از فروش‌های هم‌زمان، آسیب‌پذیرتر است و واکنش قیمتی آن می‌تواند شدیدتر باشد.

نقره و طلا؛ فشار مشابه، اثر متفاوت

بازار طلا نیز هم‌زمان با نقره تحت تأثیر بازتخصیص شاخص کالایی بلومبرگ قرار خواهد گرفت. پیش‌بینی می‌شود حدود 4.7 میلیارد دلار فروش قرارداد آتی طلا برای تعدیل وزن این فلز انجام شود. با این حال، واکنش بازار طلا به این فشار فروش، ماهیتاً متفاوت از نقره است. طلا بزرگ‌ترین وزن را در شاخص بلومبرگ دارد و سهم آن حدود 20 درصد برآورد می‌شود، در حالی که سهم نقره در جایگاه دوم و حدود 9 درصد قرار دارد.

ساختار بازار طلا به گونه‌ای است که حجم بالای معاملات و حضور گسترده بازیگران، امکان جذب تدریجی فشار فروش را فراهم می‌کند. به همین دلیل، اگرچه فروش چند میلیارد دلاری طلا رقم کوچکی نیست، اما احتمال بروز نوسان‌های شدید قیمتی در این بازار کمتر است. در مقابل، بازار نقره به دلیل نقدشوندگی پایین‌تر و تمرکز بیشتر معاملات، حساسیت بالاتری نسبت به فروش‌های اجباری دارد.

مسأله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که به رفتار هم‌زمان سرمایه‌گذاران توجه شود. بازتخصیص شاخص بلومبرگ در بازه زمانی مشخصی، از 8 تا 14 ژانویه، انجام می‌شود. این تمرکز زمانی می‌تواند فشار فروش را تشدید کند، زیرا بخشی از فعالان بازار ممکن است پیش از شروع رسمی بازتخصیص، اقدام به کاهش موقعیت‌های خود کنند. چنین رفتاری، به‌ویژه در بازاری مانند نقره، می‌تواند نوسان‌ها را از حالت تدریجی به حالت تند و مقطعی سوق دهد.

افزون بر این، این سومین سال متوالی است که بازار طلا و نقره با فروش‌های ناشی از بازتخصیص شاخص مواجه می‌شوند. اما تفاوت اساسی امسال با سال‌های قبل، میزان عملکرد قیمتی نقره است. در حالی که طلا طی این دوره رشد قابل‌توجهی داشته، جهش نقره بسیار فراتر بوده است. همین موضوع باعث شده الزامات فروش نقره، هم به لحاظ ارزش دلاری و هم به لحاظ درصدی از بازار، بزرگ‌تر از گذشته باشد.

ریسک نقدشوندگی و حساسیت بازار نقره

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها درباره بازار نقره در مقطع کنونی، مسأله نقدشوندگی است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که اگر روند صعودی قیمت نقره تا پیش از دوره بازتخصیص ادامه یابد، حجم فروش مورد نیاز حتی می‌تواند از برآوردهای فعلی نیز فراتر رود. به بیان دیگر، هر افزایش قیمتی جدید، به‌طور مستقیم فشار فروش بالقوه آینده را افزایش می‌دهد. این چرخه، نقره را در موقعیتی شکننده قرار داده است.

در شرایطی که بازار با نقدشوندگی محدود روبه‌روست، فروش‌های بزرگ می‌توانند اثرات نامتناسبی بر قیمت بگذارند. خود تحلیلگران نیز هشدار داده‌اند که به دلیل نقدشوندگی پایین‌تر نقره، فشار فروش ناشی از بازتخصیص ممکن است این‌بار اثر مخرب‌تری بر قیمت‌ها داشته باشد. این نگرانی به‌ویژه زمانی پررنگ‌تر می‌شود که بدانیم بخشی از رشد اخیر قیمت نقره، ناشی از ورود سرمایه‌های سفته‌بازانه بوده است.

در همین چارچوب، برخی نشانه‌ها حاکی از آن است که بازار نقره وارد محدوده‌ای شده که از آن با عنوان «وضعیت حبابی» یاد می‌شود. رشد بسیار سریع قیمت، افزایش موقعیت‌های معاملاتی و توجه گسترده سرمایه‌گذاران، همگی عواملی هستند که معمولاً در مراحل حساس چرخه‌های قیمتی مشاهده می‌شوند. در چنین شرایطی، بازار نسبت به شوک‌های منفی، واکنش شدیدتری نشان می‌دهد.

البته وجود نشانه‌های حبابی به معنای فروپاشی قطعی قیمت‌ها نیست. اما نشان می‌دهد که بازار در وضعیت تعادل شکننده‌ای قرار دارد و هر عامل منفی، از جمله فشار فروش فنی، می‌تواند نقش محرک اصلاح قیمت را ایفا کند. بازتخصیص شاخص کالایی بلومبرگ، دقیقاً در چنین فضایی رخ می‌دهد و به همین دلیل توجه بازار بیش از هر زمان دیگری به آن معطوف شده است.

آزمون ژانویه؛ اصلاح فنی یا شوک قیمتی؟

جمع‌بندی شرایط فعلی بازار نقره نشان می‌دهد که این فلز در آستانه یک آزمون مهم کوتاه‌مدت قرار گرفته است. از یک‌سو، قیمت‌ها در سطوح تاریخی بالا قرار دارند و عملکرد یک‌ساله، انتظارات سرمایه‌گذاران را به شدت افزایش داده است. از سوی دیگر، فشار فروش چند میلیارد دلاری ناشی از بازتخصیص شاخص، آن هم در بازاری با نقدشوندگی محدود، می‌تواند مسیر قیمت را به‌طور موقت تغییر دهد.

نکته قابل‌توجه آن است که همه شاخص‌های کالایی اثر یکسانی بر نقره ندارند. برآوردها نشان می‌دهد بازتخصیص شاخص کالایی S&P GSCI فشار فروش بسیار کمتری بر نقره وارد می‌کند. این تفاوت، اهمیت نقش شاخص بلومبرگ را برجسته می‌سازد؛ شاخصی که به دلیل حجم بالای منابع مالی تحت مدیریت، اثرگذاری اصلی را بر بازار دارد.

آنچه بازار نقره را در مقطع کنونی متمایز می‌کند، هم‌زمانی چند عامل کلیدی است: جهش کم‌سابقه قیمت، افزایش وزن در شاخص، الزام به فروش اجباری و محدودیت ساختاری نقدشوندگی. این هم‌پوشانی عوامل، احتمال بروز نوسان‌های شدید را افزایش داده و نقره را بیش از طلا در معرض ریسک‌های کوتاه‌مدت قرار داده است.

بازار در هفته‌های پیشِ‌رو، به‌ویژه در حوالی دوره ژانویه، با دقت واکنش قیمت نقره به این فشار فروش را رصد خواهد کرد. نتیجه این آزمون می‌تواند مشخص کند که آیا بازار صرفاً با یک اصلاح فنی موقت روبه‌روست یا نوسان‌های شدیدتری در راه است. آنچه مسلم است، این‌که رشدهای پرشتاب گذشته، اکنون جای خود را به دوره‌ای از حساسیت بالا داده‌اند؛ دوره‌ای که هر تصمیم فنی می‌تواند پیامدهای قیمتی واقعی داشته باشد.