تحصیلات دانشگاهی؛ بلیت طلایی ورود به بازار کار؟

به گزارش پایگاه خبری پیام خلیج فارس، در حالی که همیشه تصور می‌شد تحصیلات بالاتر به درآمد بیشتر منتهی می‌شود، یافته‌های جدید نشان می‌دهند که داشتن مدرک دانشگاهی تنها ضامن درآمد بالاتر نیست، بلکه نقشی کلیدی در احتمال اشتغال نیز ایفا می‌کند و این مزیت در سال‌های اخیر پررنگ‌تر شده است.

شکاف ۱۲ درصدی اشتغال بین دانشگاه‌رفته‌ها و دیگران

پژوهشی مبتنی بر داده‌های مرکز آمار ایالات متحده نشان می‌دهد که نرخ اشتغال بین افراد ۲۵ تا ۵۴ ساله دارای مدرک دانشگاهی، به‌طور میانگین ۱۲ درصد بیشتر از افرادی است که این مدرک را ندارند. این شکاف نه‌تنها از شکاف‌های اشتغال میان نژادها و جنسیت‌ها بیشتر است، بلکه نسبت به دوران پیش از همه‌گیری کرونا نیز افزایش یافته است. اما نکته‌ ظریف اینجاست که ریشه‌ این اختلاف، بیشتر به تفاوت در نرخ مشارکت نیروی کار مربوط می‌شود تا نرخ بیکاری.

در واقع، بسیاری از افراد فاقد مدرک دانشگاهی، حتی وارد بازار کار نمی‌شوند. این یعنی آن‌ها به‌جای بیکاران فعال، به گروه «نیروی کار دلسرد» تعلق دارند—افرادی که از جست‌وجوی شغل منصرف شده‌اند.

دورکاری؛ فرصت‌ساز برای تحصیل‌کرده‌ها، مانع برای دیگران

تغییرات ساختاری در بازار کار، به‌ویژه گسترش دورکاری، عامل مهمی در تعمیق این شکاف بوده است. پس از همه‌گیری کووید-۱۹، بسیاری از مشاغل اداری به‌سمت دورکاری رفتند؛ فرصتی که عمدتاً نصیب تحصیل‌کرده‌ها شد. در مقابل، کارگران مشاغلی مانند ساخت‌وساز، گردشگری یا خدمات حضوری، از چنین امکانی محروم مانده‌اند. این روند نه‌تنها باعث کاهش شکاف جنسیتی در اشتغال شد (با افزایش انعطاف برای زنان در مراقبت از خانواده)، بلکه موجب شد مزیت تحصیلات دانشگاهی در اشتغال، بیش از پیش نمایان شود.

یک حقیقت کمتر شنیده‌شده: حتی مدرک ناقص هم کافی نیست

یکی از یافته‌های جالب‌تر این تحقیق آن است که حتی افرادی که بخشی از تحصیلات دانشگاهی را گذرانده‌اند اما مدرک نگرفته‌اند، از مزایای کامل اشتغال برخوردار نیستند. نرخ اشتغال این گروه نزدیک به میانگین است، اما همچنان حدود ۷ درصد پایین‌تر از دارندگان مدرک کارشناسی است. این شکاف از اختلاف اشتغال بین مردان سفیدپوست و سیاه‌پوست نیز بیشتر است.

مشارکت کمتر، نه بیکاری بیشتر

داده‌ها نشان می‌دهند که شکاف اشتغال ۱۲ درصدی تنها حدود ۲ درصد آن ناشی از تفاوت نرخ بیکاری است. در حالی که نرخ بیکاری برای افراد دارای مدرک دانشگاهی حدود ۲ درصد پایین‌تر است، اختلاف بزرگ‌تر مربوط به میزان مشارکت در بازار کار است. افراد دارای مدرک دانشگاهی بیش از ۱۰ درصد بیشتر از دیگران در بازار کار فعال هستند.

برخلاف روند نزولی شکاف‌های جنسیتی و ثبات نسبی شکاف‌های نژادی در پنج سال گذشته، شکاف ناشی از تحصیلات به‌طور مداوم افزایش یافته است. به‌نظر می‌رسد بازار کار جدید به‌سمت پاداش‌دادن بیشتر به تحصیلات دانشگاهی حرکت کرده و این روند، شکاف‌های ساختاری جدیدی را در جامعه ایجاد کرده است.