«نقدینگی» و «انرژی»؛ دو چالش مهم صنایع کوچک و متوسط

صنایع کشور به دلایل مختلف از جمله تحریم‌های بین‌المللی و سوء مدیریت یا اتخاذ تصمیم‌های نادرست در عرصه سیاست‌گذاری با مشکلات متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. چالش نقدینگی و تأمین انرژی دو نمونه از مهم‌ترین چالش‌هایی است که صنایع کشور با آن مواجه هستند.

قائم مقام دبیر کل خانه صنعت، معدن، تجارت ایران کمبود منابع بانکی برای مقابله با اثرات منفی کاهش قدرت خرید صنایع و حفظ سطوح تولید را یکی از مهم‌ترین دلایل چالشی بودن تأمین مالی صنایع می‌داند و معتقد است صنایع به دلیل مشکلاتی نظیر حذف یک‌باره ارز ترجیحی و در نتیجه از دست رفتن مزیت رقابتی برخی کالاها در بازار جهانی و همچنین وجود تحریم‌های مختلف، فرآیند صادرات کالاهای صنایع را با مشکل مواجه کرده و همین امر نیز فشار مضاعفی بر واحدهای تولیدی وارد آورده است.

این در حالی است که واحدهای صنعتی با چالش تأمین انرژی در تقریباً نیمی از سال نیز مواجه هستند که اثرات منفی بر حجم تولید و در نهایت تولید ناخالص داخلی کشور دارد.

آرمان خالقی، قائم مقام دبیر کل خانه صنعت، معدن، تجارت ایران، درباره چالش‌های صنایع به ویژه صنایع کوچک و متوسط اظهار کرد: وجود تورم، نیاز صنایع به نقدینگی را افزایش می‌دهد. به بیان دیگر هر چه قدرت خرید واحدهای صنعتی تحت تأثیر تورم و افزایش قیمت مواد اولیه کاهش می‌یابد، واحدهای صنعتی به نقدینگی بیشتری برای جبران این کاهش قدرت خرید نیاز دارند.

وی افزود: منابع بانکی برای جبران کمبود نقدینگی بسیار محدود است به همین دلیل چالش نقدینگی یکی از چالش‌های مهم صنایع برای نگهداشت تولید در سطوح قبلی است. کاهش امکان صادراتی یکی دیگر از چالش‌های صنایع است که دو دلیل مهم برای آن وجود دارد؛ تحریم و حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی.

قائم مقام دبیر کل خانه صنعت، معدن، تجارت ایران گفت: در اثر تحریم‌ها، بازگشت ارز حاصل از صادرات بسیار دشوار شده و ریسک صادرات افزایش یافته است. از سوی دیگر حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی هزینه تولید برای برخی کالاها را افزایش داده است و بنابراین امکان رقابت آن کالاها در بازارهای جهانی از بین رفته است.

خالقی افزود: این در حالی است که در فرآیند تولید علاوه بر هزینه‌هایی مانند سربار تولید، هزینه‌های دیگری مثل هزینه‌های صادراتی، فرسوده بودن تجهیزات، پایین بودن بهره‌وری و به‌روز نبودن فناوری باعث افزایش بهای تمام شده تولیدات می‌شود.

تأثیر منفی چالش تأمین انرژی صنایع در بهای تمام شده تولید

وی با اشاره به چالش تأمین انرژی صنایع نیز گفت: صنایع در تابستان با کمبود برق و در زمستان با کمبود گاز و حتی در برخی موارد کمبود برق مواجه هستند. این کمبود انرژی تأثیر منفی در تولید و بهای تمام شده محصولات دارد به همین دلیل باید چاره‌اندیشی جدی در این خصوص انجام شود.

قائم مقام دبیر کل خانه صنعت، معدن، تجارت ایران تصریح کرد: اگر قرار است واحدهای تولیدی برای تأمین انرژی مورد نیازشان اقدام به ساخت نیروگاه کنند، باید گاز به قیمت مناسب در اختیار آن‌ها قرار داده شود. با این حال ایجاد نیروگاه کوچک برای واحدهای صنعتی در شرایط فعلی دشوار است و نیاز به منابع بسیاری دارد.

چالش صنایع برای تولید انرژی پاک

خالقی تصریح کرد: ورود صنایع به تولید انرژی خورشیدی علی‌رغم اینکه باعث افزایش سهم تولید انرژی پاک می‌شود، به منابع مالی اولیه و زمین به اندازه کافی نیاز دارد. واحدهای صنعتی در شهرک‌های صنعتی با محدودیت فضا مواجه هستند و تنها می‌توانند از سقف‌های خود برای نصب پنل‌های خورشیدی استفاده کنند. این مهم نیز به طراحی خاص خود نیاز دارد و تنها بخشی از برق مورد نیاز صنایع را تأمین می‌کند بنابراین نمی‌تواند منبع چندان مطمئنی برای تأمین برق مورد نیازهای واحدهای صنعتی باشد.

شرکت‌های مثل فولاد مبارکه که اقدام به ساخت نیروگاه خورشیدی می‌کنند، زمین لازم و منابع مالی لازم برای تأسیس این نیروگاه را در اختیار دارد.

وی با اشاره به خرید تضمینی برق خورشیدی توسط دولت نیز گفت: دولت تأخیر بسیاری در پرداخت وجه حاصل از خرید تضمینی برق خورشیدی به مشترکین دارد به طوری که گاه این تأخیر از یک سال فراتر می‌رود. وضعیت در خرید برق تولیدی نیروگاه‌های خصوصی نیز به همین شکل است. باید توجه داشت دولت هزینه فروش انرژی برق به مشترکان را به صورت نقد دریافت می‌کند. بر همین اساس واحدهای تولیدی انگیزه‌ای برای ورود به این حوزه ندارند.

تزریق پول به صنایع کوچک راهگشای فعالیت‌های صنعتی نیست

این در حالی است که عضو هیئت مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان معتقد است تزریق پول به واحدهای کوچک و متوسط و حتی بزرگ راهگشای فعالیت صنعتی ما نیست.

رضا چینی اظهار کرد: وقتی نرخ تورمی حدود ۴۵ درصد در کشور وجود دارد، دولت بانک‌ها را مجبور می‌کند تسهیلات با نرخ ۱۸ درصد در اختیار صنایع قرار دهند و از سوی دیگر افراد را به سرمایه‌گذاری در بانک‌ها با سودی تقریباً نصف تورم ترغیب کنند، بازار کاذبی برای دریافت تسهیلات از بانک‌ها ایجاد می‌شود.

وی افزود: با توجه به اینکه نوآوری کمی در صنایع وجود دارد و سیاست‌گذاری دولت نیز با توجه به تحریم‌های موجود، کمکی به صادرات این شرکت‌ها نمی‌کند، این کسب‌وکارها علی‌رغم دریافت تسهیلات با نرخی کمتر از تورم، با شکست مواجه می‌شود.

عضو هیئت مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت استان اصفهان گفت: اگر واحد صنعتی در بخش‌های دیگری غیر از صنعت ورود کند، سود خوبی کسب می‌کند و تمایلش برای دریافت تسهیلات افزایش می‌یابد. ما باید آمار اعلام شده از سوی دولت بر اساس واقعیت باشد. تزریق پول به واحدهای کوچک و متوسط و حتی بزرگ راهگشای فعالیت صنعتی ما نیست.

چینی تصریح کرد: برای رشد صنعت لازم است دو کار انجام دهیم. اول دولت باید سیاست بلند مدت خود را اعلام کند و دوم آمارهای واقعی را به صنعتگران ارائه دهد. در حال حاضر گاه دو یا سه نهاد دولتی آمارهای مختلفی از یک متغیر اعلام می‌کنند و این موارد به صنایع زیان می‌رساند. به علاوه سیاست‌های نادرست دولت در واردات در مواقعی افزایش درآمدهای دولتی، باعث خسران صنایع می‌شود.