نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
به گزارش پایگاه خبری پیام خلیج فارس، در حالی‌که شواهد از احتمال افزایش فشار تحریم‌ها علیه ایران خبر می‌دهند، نگرانی‌ها درباره آینده بازار ارز بار دیگر پررنگ شده است. فعال‌شدن «مکانیسم ماشه» و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل، به‌ویژه در حوزه انرژی، می‌تواند صادرات نفت ایران را محدود کرده و یکی از مهم‌ترین منابع تأمین ارز کشور را تضعیف کند. در چنین شرایطی، شاخصی تحت عنوان «دلار سایه‌ای» در تحلیل‌های اقتصادی مطرح می‌شود که به‌عنوان نماینده‌ای از نرخ تعادلی ارز در صورت کاهش شدید درآمدهای ارزی دولت شناخته می‌شود.
در ادبیات اقتصادی، «قیمت سایه‌ای» به ارزشی اطلاق می‌شود که یک واحد اضافی از یک منبع، چه میزان ارزش افزوده ایجاد می‌کند. در مورد دلار، این به‌معنای آن است که اگر دولت بتواند یک دلار اضافی به درآمدهای نفتی خود اضافه کند، این دلار چه میزان ریال برای دولت ایجاد خواهد کرد. در شرایطی که نرخ تسعیر در بودجه با واقعیت بازار فاصله دارد و دولت ناچار به فروش دلارهایش در بازار آزاد است، ارزش واقعی دلار برای دولت گاه به‌مراتب بیشتر از نرخ رسمی اعلام‌شده است.
در گزارش «اکوایران»، چندین سناریو بر اساس میزان فروش روزانه نفت (از ۸۰۰ هزار تا ۱.۸ میلیون بشکه) و قیمت جهانی آن (۵۵ تا ۶۵ دلار) بررسی شده است. در خوش‌بینانه‌ترین حالت، اگر دولت بتواند روزانه ۱.۸ میلیون بشکه نفت با قیمت ۶۵ دلار بفروشد، نرخ ارز مورد نیاز برای تأمین ۲۱۰۷ هزار میلیارد تومان بودجه نفتی سال ۱۴۰۴ حدود ۴۹ هزار تومان خواهد بود. اما در سناریوهای بدبینانه‌تر اگر فروش نفت به ۸۰۰ هزار بشکه و قیمت به ۵۵ دلار برسد، نرخ ارز مورد نیاز به ۱۳۱ هزار تومان می‌رسد. در سناریوی میانه (۱ میلیون بشکه در روز، قیمت ۶۰ دلار)، نرخ ارز در حدود ۹۸ هزار تومان خواهد بود.
با توجه به اینکه دولت حدود ۶۵.۵ درصد از درآمدهای نفتی را طبق قانون بودجه برای تأمین مالی خود استفاده می‌کند (بخشی مستقیم، بخشی از محل بدهی به صندوق توسعه ملی)، هرگونه کاهش در حجم یا قیمت نفت، به‌معنای نیاز به نرخ ارز بالاتر برای تحقق ریالی این درآمدها خواهد بود. به همین دلیل، رشد دلار سایه‌ای نه‌تنها نشانه‌ای از فشار بودجه‌ای است، بلکه می‌تواند پیش‌درآمدی بر رشد نرخ ارز بازار آزاد باشد. زیرا بانک مرکزی، برای پوشش ریالی تعهدات دولت، مجبور به فروش ارز در بازار آزاد است و در صورت کاهش ورودی ارزی، بازار با کمبود عرضه و افزایش قیمت مواجه خواهد شد.
اگر مکانیسم ماشه فعال شده و تحریم‌های سازمان ملل دوباره اعمال شوند، فروش نفت ایران به‌شدت محدود خواهد شد و درآمد دلاری دولت کاهش چشمگیری خواهد داشت. در این صورت، حتی اگر نرخ تسعیر بودجه‌ای حفظ شود، نرخ ارز در بازار آزاد (بر مبنای دلار سایه‌ای) می‌تواند به بالای ۱۰۰ هزار تومان نیز برسد.
بازار رمزارزها یکی از پرهزینه‌ترین روزهای تاریخ خود را پشت سر گذاشت. در فاصله چند ساعت، دو حمله سایبری به صرافی بایننس و پلتفرم پیش‌بینی پولی‌مارکت، به سرقت مجموعاً حدود ۶.۳ میلیارد دلار و ۲.۶ میلیون دلار دارایی انجامید. حمله به بایننس که احتمالاً به هکرهای کره شمالی نسبت داده می‌شود، بزرگ‌ترین سرقت تاریخ بازار رمزارزها توصیف شده است. اگرچه هر دو شرکت وعده دادند خسارت کاربران را به‌طور کامل جبران کنند، اما این اتفاق بار دیگر ضعف‌های امنیتی پلتفرم‌های مبتنی بر رمزارز و تفاوت اساسی آنها با نظام بانکی سنتی در زمینه حمایت از سپرده‌گذاران را برجسته کرده است.
چند سال طول می‌کشد تا یک خانوار ایرانی صاحب‌خانه شود؟ معاون وزیر راه‌وشهرسازی می‌گوید متوسط دوره دسترسی به مسکن در مناطق شهری ۸.۵ سال و دوره انتظار با فرض پس‌انداز یک‌سوم درآمد حدود ۲۶ تا ۲۷ سال است. او با این محاسبات، اظهاراتی را که از انتظار بیش از ۱۰۰ ساله برای خانه‌دار شدن سخن می‌گویند، فاقد مبنای علمی می‌داند. اختلاف بر سر این اعداد فقط یک مناقشه آماری نیست و به دو برداشت متفاوت از توان واقعی خانوارها برای خرید مسکن بازمی‌گردد.
ایران با وجود برخورداری از یک پول ملی و سیاست‌های پولی و ارزی مشترک، با چند جغرافیای متفاوت تورم روبه‌روست. تازه‌ترین آمار مرکز آمار ایران نشان می‌دهد فاصله تورم سالانه میان ایلام و تهران در مهرماه ۱۴۰۵ به بیش از ۳۲ واحد درصد رسیده است. ایلام با تورم سالانه ۹۶ درصدی گران‌ترین استان از نظر سرعت افزایش قیمت‌هاست، درحالی‌که تهران با ۶۳.۶ درصد پایین‌ترین نرخ را ثبت کرده است.
بررسی عملکرد بازارهای مالی نشان می‌دهد که اونس طلا و نقره، دلار و طلای ۱۸ عیار در هفته منتهی به آبانماه روندی نزولی را تجربه کردند.