زمستان کریپتویی؛ دلیل ریزش اخیر بیت‌کوین چیست؟

بازار رمزارزها وارد فاز تازه‌ای از رکود و نااطمینانی شده است؛ رکودی که این بار حتی خوش‌بین‌ترین حامیان بیت‌کوین را نیز نگران کرده است. شدت ریزش تنها دلیل این نگرانی نیست، مسئله اصلی این است که ریزش اخیر یک علت مشخص و قاطع نداشته است. افت سنگین قیمت‌ها، در شرایطی رخ داده که نه بحران نهادی بزرگی در کار بوده و نه فروپاشی شاخصی شبیه دوره‌های قبلی شکل گرفته است. همین ابهام، بیش از خود سقوط قیمت، ذهن فعالان بازار را درگیر کرده و بحث «زمستان جدید کریپتو» را دوباره به مرکز توجه آورده است.
به گزارش پایگاه خبری پیام خلیج فارس، بیت‌کوین در هفته گذشته بدترین افت هفتگی خود در بیش از سه سال گذشته را تجربه کرد. قیمت این رمزارز حدود 16 درصد کاهش یافت و به محدوده حدود 70,000 دلار رسید؛ سطحی که در مقایسه با سقف تاریخی آن در ماه اکتبر، به معنای افتی نزدیک به 45 درصد است. اتریوم نیز شرایط بهتری نداشت و با کاهش حدود 24 درصدی، به سطحی بیش از 59 درصد پایین‌تر از اوج قبلی خود سقوط کرد. هرچند در پایان هفته، هر دو رمزارز شاهد جهش‌های مقطعی و پرشتاب بودند، اما این نوسانات نتوانست تصویر کلی هفته را تغییر دهد. آنچه باقی ماند، حسی از شوک و سردرگمی بود؛ حسی که حتی میان چهره‌های شناخته‌شده و همیشگی خوش‌بینی در بازار کریپتو نیز دیده می‌شد.

بحران بدون دلیل بیت کوین

برخلاف ریزش‌های بزرگ گذشته، این بار بازار با یک عامل روشن و قابل اشاره روبه‌رو نیست. در سال 2018، ترکیدن حباب عرضه‌های اولیه رمزارزی علت سقوط بود. در سال 2022 نیز فروپاشی پروژه‌های بزرگی مانند ترا و زنجیره‌ای از ورشکستگی‌ها، بازار را به بحران کشاند. اما این بار نه خبری از شکست یک بازیگر بزرگ است و نه افشای یک تخلف سیستماتیک. همین موضوع باعث شده تحلیل‌ها پراکنده و بعضاً متناقض باشد. برخی فعالان بازار می‌گویند اگر از چند کارشناس بپرسید، چند پاسخ متفاوت می‌شنوید. این نبود اجماع، خود نشانه‌ای از شکنندگی فضای فعلی بازار است.

جست‌وجوی سود در بازارهای تازه

یکی از توضیحاتی که مطرح می‌شود، تغییر تمرکز سرمایه‌گذاران است. به‌گفته برخی از چهره‌های بازار، دیگر رمزارزها تنها مقصد جذاب برای سفته‌بازی نیستند. بازارهای پیش‌بینی، سهام‌های هیجانی، هوش مصنوعی و حتی طلا و نقره، همگی به‌عنوان گزینه‌های جدید برای کسب بازدهی‌های بزرگ مطرح شده‌اند. در چنین شرایطی، بخشی از سرمایه‌ها از بازار کریپتو خارج شده و به سمت این حوزه‌های تازه رفته‌اند.این تغییر رفتار، به‌ویژه پس از یک دوره رشد پرشتاب و رکوردشکن، می‌تواند به تشدید فشار فروش دامن بزند؛ به‌خصوص زمانی که سرمایه‌گذاران احساس کنند فرصت‌های بهتری در جای دیگری وجود دارد.نگاه دیگری، نقش ابزارهای مالی جدید را برجسته می‌کند. با گسترش صندوق‌های قابل معامله و ابزارهای مشتقه مرتبط با بیت‌کوین، سرمایه‌گذاران بیشتری می‌توانند بدون خرید مستقیم رمزارزها، روی قیمت آنها شرط‌بندی کنند. اگرچه این ابزارها تعداد واقعی بیت‌کوین‌ها را افزایش نمی‌دهند، اما از نگاه برخی فعالان، جذابیت بیت‌کوین به‌عنوان یک دارایی کمیاب را تا حدی تضعیف کرده‌اند؛ چون امکان مواجهه قیمتی بدون مالکیت فیزیکی فراهم شده است.

سیاست پولی و سایه بانک مرکزی

برخی دیگر از فعالان بازار، تغییر انتظارات نسبت به سیاست پولی آمریکا را در این افت مؤثر می‌دانند. انتخاب احتمالی کوین وارش به‌عنوان رئیس آینده فدرال رزرو، از سوی بخشی از بازار به‌عنوان نشانه‌ای از رویکرد محتاطانه‌تر و انقباضی‌تر تلقی شده است. نرخ‌های بهره بالاتر و دلار قوی‌تر، معمولاً به زیان دارایی‌های جایگزین مانند طلا و رمزارزها تمام می‌شود.با این حال، این روایت هم با تردید همراه است؛ چراکه انتظار غالب همچنان بر کاهش نرخ بهره در ادامه سال است و حتی خود این گزینه پیشنهادی، در گذشته نگاه مثبتی به بیت‌کوین نشان داده و آن را ابزاری هشداردهنده برای سیاست‌گذاران توصیف کرده است. بنابراین، نقش سیاست پولی در این سقوط، قطعی و تعیین‌کننده ارزیابی نمی‌شود.

خلأ قانون‌گذاری؛ کاتالیزوری که نیامد

پس از تصویب قانونی که مسیر استفاده از استیبل‌کوین‌ها را هموار کرد، بازار منتظر گام بعدی در قالب یک چارچوب جامع مقرراتی بود. اما اختلاف‌نظر میان بازیگران صنعت رمزارز و بانک‌های سنتی، پیشبرد این قانون را متوقف کرد. نبود یک چارچوب شفاف، باعث شده بخشی از نهادهای مالی بزرگ، فعلاً از ورود عمیق‌تر به بازار کریپتو خودداری کنند. از نگاه برخی تحلیلگران، همین خلأ قانونی می‌توانست محرک ادامه رشد باشد و حالا غیبت آن، به تضعیف انتظارات دامن زده است.در کنار تمام این روایت‌ها، یک توضیح ساده‌تر نیز مطرح است: شناسایی سود پس از یک رالی خیره‌کننده. بیت‌کوین تنها در فاصله انتخابات 2024 تا پاییز سال بعد، رشدی نزدیک به 80 درصد را تجربه کرده بود. طبیعی است که بخشی از سرمایه‌گذاران، در فضای هیجانی ناشی از آن دوره، تصمیم به نقد کردن سود بگیرند. چنین رفتاری، به‌ویژه در بازاری که به نوسان‌های شدید عادت دارد، می‌تواند جرقه افت‌های سنگین را بزند.

زمستانی که شاید کوتاه‌تر باشد

افت‌های شدید در بازار کریپتو پدیده‌ای تازه نیست و حتی نام خاص خود را دارد: «زمستان کریپتو». با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند این دوره ممکن است کوتاه‌تر از نمونه‌های قبلی باشد. تاکنون هیچ فروپاشی نهادی بزرگ یا بحران اعتماد ساختاری رخ نداده و زیرساخت‌های بازار، نسبت به گذشته قوی‌تر توصیف می‌شود. از این منظر، خروج سرمایه نهادی موقتی ارزیابی می‌شود، نه دائمی.همین نگاه است که باعث شده بسیاری از طرفداران سرسخت بازار، همچنان بر ماندن و صبر کردن تأکید کنند. برای آنها، نوسان بخشی جدایی‌ناپذیر از مسیر سرمایه‌گذاری است و افق تصمیم‌گیری نه چند ماه، بلکه چند سال تعریف می‌شود.

نگرانی واقعی نه سقوط، بلکه ابهام است

آنچه این سقوط را از نمونه‌های پیشین متمایز می‌کند، نه صرفاً عمق ریزش، بلکه ابهام درباره دلایل آن است. وقتی بازار نداند دقیقاً چه چیزی اشتباه شده، ترمیم اعتماد دشوارتر می‌شود. با این حال، باورمندان بازار کریپتو به سابقه بازگشت‌های قدرتمند اشاره می‌کنند و معتقدند که این زمستان نیز، دیر یا زود جای خود را به بهار خواهد داد. پرسش اصلی این است که این بار، صبر سرمایه‌گذاران تا چه اندازه دوام خواهد آورد.